Marktupdate week 39 – 2018

Deze week noteerden de prijzen voor elektriciteit een daling van 2 tot ruim 3 procent. De kalenderprijzen wisten te profiteren van een aantal korte-termijnsfactoren die de koersen omlaag stuwden. Belangrijkste factor is de daling van de CO2 emissierechten prijs, die deze week ruim 5 procent inleverde. Dit werd ingegeven door onzekerheid over de prijsvorming en de beschikbaarheid van CO2 rechten. De lange termijnverwachting blijft echter ongewijzigd, de prijs zal de komende periode verder stijgen onder aanvoering van toenemende schaarste van emissierechten.

Na een periode waarin de opbrengst van windparken achterbleef door een gebrek aan wind, was het effect van de stabiele krachtige wind deze week goed zichtbaar in de prijsvorming van elektriciteit. Door een stabiele aanvoer van windenergie worden de gascentrales ontlast, wat zorgt voor lagere energieprijzen op de korte termijn.

Als een zwaard van Damocles hangt de situatie rondom de Belgische kerncentrales boven de energiemarkten. Op dit moment zijn 6 van de 7 kerncentrales afgeschakeld, waardoor de vraag naar alternatieve elektriciteit in België enorm is toegenomen. Voor de maand november is het Belgische ministerie van Energie nog op zoek naar 1.000 MW om ontkoppeling van delen van het net te voorkomen (Bron: De Tijd.be). Een stijging van de elektriciteitsprijzen in België werken door op de Nederlandse markt. Omdat momenteel in Nederland alle centrales operationeel zijn, kan vooralsnog goed in de vraag van elektriciteit worden voorzien.

Ook de gasprijzen wisten deze week de weg omlaag te vinden. Vooral Cal-19 wist te profiteren van het feit dat de vraag naar gas momenteel minder groot is dan verwacht, mede door een toename van beschikbare windenergie. Het verschil tussen Cal-19 en de overige kalenderjaren is nog wel steeds erg groot, wat wijst op onzekerheid in de markt. Hierbij wordt ook gekeken naar de olieprijs, die zich momenteel volatiel ontwikkelt.

 

Deze week legde president Trump de schuld van de hoge olieprijs bij de OPEC en riep hij in dreigende taal de OPEC op om de productie te verhogen. Een aantal OPEC landen zijn afhankelijk van financiële steun van de VS en worden door de uitspraken van Trump mogelijk getriggerd om de productie te verhogen. Maar de grootmacht binnen de OPEC, Saudi-Arabië, zal zich weinig aantrekken van de wijzende vinger van Trump. Vooral ook omdat de VS ook niet te hulp schoot in 2017, toen de olieprijzen historisch laag stonden. Lange termijnverwachtingen voor de olieprijs lopen sterk uiteen. Veel zal afhangen van de ontwikkeling van de mondiale economie, welke de vraag naar olieproducten bepaalt.

Wat bracht Prinsjesdag ons?

Wat bracht Prinsjesdag ons?

Het zal weinigen ontgaan zijn dat eergisteren in de Ridderzaal de staatsbegroting van 2019 gepresenteerd is. Onderdeel van deze begroting zijn de energiebelastingtarieven. In de afgelopen maanden werd geleidelijk duidelijk welke kant onze overheid op wil met de belasting van energieverbruik. Nederland moet zo snel als redelijkerwijs mogelijk van het gas af en dit heeft tot gevolg dat de energiebelasting op gas verhoogd zal worden. De relatief ‘schonere’ energievorm elektriciteit zal daarentegen gepromoot worden in de vorm van een daling van de belasting daarop.

De cijfers

Deze verwachtingen bleken gegrond. De energiebelasting in schaal 1 voor gas zal met 13.0% stijgen tot 0,29392 euro per m(inclusief verwachte inflatiecorrectie van 1.5%). Elektriciteit gaat in schaal 1 dalen met bijna 7% tot 0,09884 (inclusief verwachte inflatiecorrectie van 1.5%) euro per kWh. De overige energiebelastingschalen worden alleen gecorrigeerd voor de verwachte inflatie. De Opslag Duurzame Energie, in het leven geroepen om de investeringen in duurzame energie te stimuleren, zal eveneens flink gaan stijgen.

Gelijktijdig werd bekend gemaakt dat de heffingskorting voor 2019 zal gaan dalen. Was de heffingskorting in 2018 nog 308.54 euro, in 2019 zal deze gaan dalen tot 257,54 euro. Deze voorstellen worden de komende periode onder de loep genomen door de Eerste en Tweede Kamer en kunnen dus nog wijzigen. Zie de onderstaande tabel voor alle cijfers.

Gas Volume 2018 Delta 2019
EB Schaal 1 t/m 170 000m3 0,26001 +13.0% 0,29392
EB Schaal 2 170 000m3-1 000 000m3 0,06464 +1,5% 0,06561
EB Schaal 3 1 000 000m3-10 000 000 m3 0,02355 +1,5% 0,02390
ODE Schaal 1 t/m 170 000m3 0,0285 +83,9% 0,0524
ODE Schaal 2 170 000m3-1 000 000m3 0,0106 +51,9% 0,0161
ODE Schaal 3 1 000 000m3-10 000 000 m3 0,0039 +51,2% 0,0059
Elektriciteit Volume 2018 Delta 2019
EB Schaal 1 t/m 10 000 kW 0,10458 -5.5% 0,09884
EB Schaal 2 10 000 kW – 50 000 kW 0,05274 +1,5% 0,05353
EB Schaal 3 50 000 kW – 10 000 000 kW 0,01404 +1,5% 0,01425
ODE Schaal 1 t/m 10 000 kW 0,0132 +43,1% 0,0189
ODE Schaal 2 10 000 kW – 50 000 kW 0,0180 +54,4% 0,0278
ODE Schaal 3 50 000 kW – 10 000 000 kW 0,0048 +54,2% 0,0074
Heffingskorting 308,54 -16,5% 257,54

 

Voorbeeld

Aangezien er aan alle kanten, zoveel positief als negatief, geschaafd wordt aan de belastingen, is het van belang te duiden wat dit netto voor effect zal hebben op de kosten. Voor een enigszins gemiddelde kleinverbruik aansluiting met een elektra- en gasverbruik van respectievelijk 4000 kW en 1600 m3 zal de belasting op elektriciteit en gas gaan stijgen met ruim 20%.

Rekenvoorbeeld Kleinverbruik Locatie

2018   2019  
Elektra Gas Elektra Gas
Heffingskorting -308,54 -257,40
Energiebelasting 418,32 416,20 389,52 464,02
Opslag Duurzame Energie 52,80 45,60 74,98 83,84
Totaal 624,20   754,96
Totaal % 18-19     +21%

Marktupdate week 38 – 2018

De lang verwachte neerwaartse correctie leek zich vorige week voor te doen. Onze aanname van vorige week wordt inmiddels door meerdere bronnen onderschreven. Winstnemingen in CO2-emissierechten hebben een rol gespeeld in de prijsdalingen in de gas- en stroommarkt. De prijs voor CO2-emissierechten blijft beweeglijk, maar lijkt de weg naar boven weer gevonden te hebben. Deze tendens zien we ook terug op de stroommarkt.

Er zijn meer effecten die de prijzen voor elektriciteit stuwen. De Aziatische vraag naar kolen blijft sterk en dit houdt de Europese kolenprijzen op een relatief hoog niveau. Ook de geruchten dat de Duitse bruinkoolcentrales eerder sluiten (vanaf 2020) heeft de stroommarkt opgeschrikt. Montel stelt dat Duitsland vóór 2030 afscheid moet nemen van meer dan de helft van zijn steenkoolvermogen. Deze stelling is gebaseerd op uitspraken van de energie-expert Felix Matthes, een lid van de commissie die de kolen exit van Duitsland vormgeeft. De getallen vloeien volgens Matthes voort uit het industriedoel om de CO2-emissies in 2030 met ruim 60% terug te dringen ten opzichte van 1990.

Het omvallen van een grote Scandinavische elektriciteitshandelaar (Einar Aas) maakte de markt nog onvoorspelbaarder. En ondertussen heeft Tennet zowel afgelopen woensdag als donderdag ter balanshandhaving noodvermogen moeten inzetten vanwege een vermogenstekort. Helaas is onze openingszin van vorige week nog actueel: Het is onrustig op de stroommarkt, de bewegingen zijn met onzekerheden omkleed.

Na de minimale neerwaartse correctie, zijn deze week alle TTF-gasprijzen gestegen. Op de gasmarkt zijn een aantal prijsdrijvers actief. Zo drijft de prijs voor emissierechten de prijs voor aardgas. De gedachte is dat duurdere uitstoot zorgt voor verdringing van steenkool. En ook de beperkte beschikbaarheid van Belgische en Franse kerncentrales laten Nederlandse gascentrales harder draaien. Daarbij zijn commerciële gasreserves in aanloop naar de winter nog altijd niet gevuld. Ook dat leidt tot extra vraag.

De prijs voor ruwe olie kende de afgelopen week een opwaartse trend. De sancties op Iraanse exporten zorgen voor een opwaartse prijsdruk. Het alsmaar escalerende handelsconflict (wat de vraag naar olie kan gaan dempen) houdt de prijs echter in balans. Ook de opgelopen productie in de VS houdt de prijs in balans. Volgens het EIA staat de teller inmiddels op een recordniveau van 10,7 miljard vaten per dag.

We zien op de korte termijn aanhoudende onrust. Op de langere termijn verwachten we dat de neerwaartse risico’s (escalerende handelsoorlog, opkomende economieën onder druk) de overhand zullen krijgen. Komende zondag komt de OPEC bijeen in Algiers om de situatie in de markt te bespreken. Hier zal Trump zijn ongenoegen over de hoge olieprijs waarschijnlijk (over)duidelijk uiteenzetten.

Marktupdate week 37 – 2018

Het is onrustig op de stroommarkt, de bewegingen zijn met onzekerheden omkleed. Gisteren zag het ernaar uit dat we in deze marktupdate een flinke prijsstijging zouden beschrijven, maar een trendbreuk zorgt ervoor dat we een ander bericht hebben. Gisteren (13-9-2018) sloot de Endex Cal-19 Baseload op 58,85 €/MWh, een week op week daling van een half procent. De lange termijn contracten zijn sterker gedaald.

Een relevante factor in de bewegingen van de stroommarkt is de CO2-prijs, deze is momenteel zeer volatiel. Volgens een handelaar die door nieuwsbureau Montel wordt geciteerd, zitten marktdeelnemers met de handen in het haar. Waar de CO2-prijs afgelopen maandag sloot op €25,23 per ton, sloot deze gisteren op €18,90 per ton, een verschil van 25% over drie dagen. Winstnemingen zullen zeker een rol hebben gespeeld bij de recente prijsdaling.

Volgens Van Cleef (Senior Energie-econoom bij ABN-AMRO) is de recente daling een incident en de opwaartse trend voor echter CO2-rechten een structurele ontwikkeling. Enerzijds luidt Europees beleid dat er steeds minder rechten beschikbaar worden gesteld, anderzijds is de verwachting dat de vraag niet zomaar zal teruglopen.

Door de hoge CO2-prijzen zijn kolencentrales duurder aan het worden. Dit maakt elektriciteitsopwekking met aardgas aantrekkelijker. Deze tendens wordt gesteund door de wederom gestegen prijs voor steenkool. De vraag naar steenkool vanuit Duitsland en Azië zorgt voor een prijsopdrijvend effect. En ook de gestegen prijs voor olie stuwt de steenkoolprijs. De olieprijs is onder andere gestegen door de lage Amerikaanse olievoorraden. Maar ook het gegeven dat de Amerikaanse sancties tegen Iran voor minder aanbod op de wereldwijde oliemarkt zorgen, heeft een stuwend effect.

Op de middellange termijn zien we risico’s voor de groei van de vraag naar olie. De handelsoorlog tussen de Amerika en China blijft een actueel thema en ook de ontwikkeling van de opkomende economieën speelt een rol. De economische ontwikkeling van deze landen staat onder druk. De verwachte groei in de vraag naar olie kan ‘tegenvallen’ aangezien het overgrote deel van mondiale vraaggroei aan deze landen is toebedeeld.

Sinds afgelopen dinsdag zien we een trendbreuk in de ontwikkeling van de prijs van aardgas. Zachte temperaturen en meer wind zorgen voor een spotprijsverlaging. Ook hadden we te maken met een constante aanvoer uit Noorwegen (op termijn staat onderhoud gepland) en een dalende prijs voor CO2-emissierechten, die ook voor wat verlichting zorgden. Wel zijn de gasvoorraden in Noordwest Europa nog niet op peil, wat zorgt voor een aanhoudend hoge vraag. Het lijkt er echter op dat de termijncontracten de neerwaartse beweging van de spotcontracten volgen, waarbij de eensgezindheid enigszins opmerkelijk is.

 

Marktupdate week 36 – 2018

Aardgas

De TTF gasprijs voor Cal-19 steeg deze week en sloot gisteren (06-09-18) op 24,06 €ct/m3, een week op week stijging van 4,1%.

De vraag naar gas blijft onverminderd hoog. Er is nog steeds een gasinjectie nodig om de voorraden voor de winterperiode aan te vullen. Daarbij is een verhoogde inzet van gasgestookte elektriciteitscentrales nodig door productieproblemen bij de kerncentrales. De problemen doen zich voor bij kerncentrales in  België en ook Nederland en beïnvloeden de gasbehoefte voor zowel korte als lange termijn. Ook zorgt de hoge CO2-emissierechtenprijs ervoor dat gascentrales worden verkozen boven kolencentrales. Door onderhoud aan gasleidingen kan het aanbod de vraag niet kan bijhouden, met stijgende prijzen tot gevolg.

Nadat de olieprijs vorige week nog sterk steeg, zien we deze week een correctie op deze stijging. Met het wegvallen van Iran en Venezuela als stabiele olieproducerende landen, is er al een tijd onzekerheid of dit verlies aan productie kan worden opgevangen. Doordat de vraag naar olie door een aantrekkende economie ook stijgt, wordt de onzekerheid extra versterkt. Deze week werd echter duidelijk dat zowel de VS als Saudi-Arabië haar productie flink hebben opgevoerd, waardoor de markt voorlopig gerust is gesteld. Ten opzichte van vorige week daalde de olieprijs met 2% naar $ 76,50 /vat (Brent, month-ahead).

Europa slaakt een zucht van verlichting nu blijkt dat Europa voorlopig buiten schot van de Amerikaanse importheffingen blijft. Alhoewel er door Trump geen garanties werden afgegeven biedt dit voor de komende periode de nodige rust. De euro profiteerde en klom naar 1,1624 EUR/USD.

 

Elektriciteit

De elektriciteitsprijzen kenden deze week een stijgend verloop, waarbij Endex Cal-19 Baseload gisteren 59,150 €/MWh noteerde (3,4%) en de Endex Cal-19 Peakload 68,120 €/MWh (2,8%).

De elektriciteitsprijzen worden momenteel vooral beïnvloed door een hogere CO2-emissierechtenprijs en de opgelopen prijzen voor gas en kolen. Doordat de capaciteit aan kernenergie in Noordwest Europa momenteel laag is wordt de prijsstijging van CO2-emissie extra hard gevoeld. Voor de productie van stroom is het nu kiezen tussen gascentrales en kolencentrales, beide belast met hoge grondstofprijzen. De prijzen op de middellange termijn zien we daarom ook minder hard stijgen, omdat het prijsopdrijvende effect voorlopig vooral op de korte termijn is gericht.

De kolenprijs zit weer in de lift nu ook de overige grondstofprijzen stijgen. De vraag vanuit Europa en Azië trekt weer aan en zorgt voor een prijsopdrijvend effect. De stijging van de CO2 emissierechten lijkt momenteel even ten einde te zijn gekomen. Komende maand zullen er meer rechten worden uitgegeven. Naast een verhoogd aanbod lijkt ook de kans op winstnemingen door handelaren toe te nemen. De hoge prijs van CO2-emissierechten blijft de elektriciteitsprijzen echter op een hoog niveau houden.